Dowód z komunikatora a rzetelny proces: Yalçınkaya przeciwko Turcji

Zakres orzeczenia

Sprawa dotyczyła skazania opartego w istotnym zakresie na danych związanych z komunikatorem ByLock. ETPC oceniał rzetelność postępowania jako całości, a nie ustanawiał ogólnego zakazu korzystania z danych komunikatorów. Prawo do ujawnienia dowodów nie zostało przedstawione jako bezwzględne; ograniczenia wymagają oceny odpowiednich gwarancji. [1, pkt 303–310 i 329–330]

Które punkty wyroku są istotne?

W wyroku Wielkiej Izby ETPC z 26 września 2023 r., Yüksel Yalçınkaya przeciwko Turcji, skarga nr 15669/20, pkt 303–310 dotyczą m.in. rzetelności postępowania i możliwości kwestionowania dowodów. Pkt 329–333 omawiają ograniczenia dostępu do materiału oraz potrzebę odpowiednich gwarancji proceduralnych. Pkt 341–342 zawierają ocenę niedostatków obrony w okolicznościach tej sprawy. [1]

Autorski komentarz metodyczny: pytanie musi być konkretne

Praktyczna wartość lektury dla informatyki śledczej polega na uporządkowaniu pytań o sprawdzalność. Czy wiadomo, skąd pochodzi rekord? Czy można odróżnić dane źródłowe od przetworzonego zestawienia? Czy udokumentowano operacje między pozyskaniem materiału a wygenerowaniem raportu? Te pytania są propozycją metodyczną, a nie cytatem z wyroku.

Przy zastrzeżeniu dotyczącym konkretnej wiadomości warto wskazać, jaka informacja jest niezbędna do kontroli wniosku: rekord źródłowy, reguła interpretacji daty, powiązanie z kontem albo zakres filtra. Samo żądanie „całości danych” nie wyjaśnia jeszcze problemu technicznego. Precyzyjne określenie braku ułatwia ustalenie, czy możliwa jest weryfikacja w węższym zakresie.

Czego ten komentarz nie rozstrzyga?

Nie można przenieść oceny konkretnego postępowania na każdy raport z komunikatora. Opracowanie nie stanowi też oceny dowodów z jakiejkolwiek polskiej sprawy. Potrzebna byłaby znajomość materiału, zarzutów stron i decyzji organu procesowego. W szczególności techniczna możliwość odczytania danych nie przesądza sama o podstawie prawnej dostępu do nich.

Dla osoby zlecającej analizę użyteczny jest podział na trzy pytania: co faktycznie uzyskano, jak to przetworzono i jaki wniosek z tego wynika. Każde wymaga innego rodzaju dokumentacji. Brak odpowiedzi na jedno z nich powinien być nazwany, bez automatycznego dopisywania przyczyny lub zarzutu manipulacji.